 Tom 43
Śląsk. Dzieła wszystkie, t. 43. Z rękopisów opracowali J. Szajbel i B. Linette, red. tekstów gwarowych M. Gruchmanowa. Wstęp M. Gładysz. Red. A. Skrukwa i E. Krzyżaniak. Wrocław-Poznań 1965. Ss.XXXIV, 180, ilustr.
Monografia poświęcona Śląskowi obejmuje zarys etnograficzno-folklorystyczny terenów należących do Śląska Górnego, Opolskiego, Cieszyńskiego i Dolnego. W skład monografii wchodzą materiały publikowane po raz pierwszy z rękopisów oraz te, które w 1906 roku opracował z manuskryptów Kolbergowskich i wydał w ,,Materiałach Antropologiczno-Archeologicznych i Etnograficznych'' Seweryn Udziela. Tom zawiera dane o kraju i ludności, stanie ekonomicznym, budownictwie, informacje o zwyczajach dorocznych i obrzędzie weselnym, 60 pieśni i melodii bez tekstu (w tym 39 melodii oraz 21 tekstów pieśni bez melodii), z dziedziny kultury umysłowej przyczynki do wierzeń, obszerny dział opowieści ludowych oraz wiadomości o języku i niewielki słowniczek gwarowy. Z własnych zbiorów Kolberga pochodzi 13 bajek zapisanych z ust śląskich robotników rolnych na Mazowszu, nazwy części wozu, szkic stroju śląskiego chłopa, niektóre pieśni. Ponieważ Kolberg systematycznych badań terenowych na Śląsku nie przeprowadzał, a wiedzę etnograficzno-folklorystyczną o tym regionie zdobywał poza granicami Śląska, przy okazji penetracji terenów sąsiednich, w trakcie przelotnych kontaktów ze Ślązakami, bądź też drogą pośrednią, przeważająca część materiału stanowi wybór z czasopism i publikacji etnograficznych, głównie z lat 1840-1870. Są to wypisy z prawie wszystkich ówczesnych prac badaczy zajmujących się m.in. Śląskiem, tj. Ł. Gołębiowskiego, J.S. Bandtkiego, W. Bartoszewicza, J.M. Fritza, J. Rogera, R. Fiedlera, J. Grajnerta, A. Białeckiego, J. Lompy. Mimo fragmentarycznego obrazu kultury ludowej Śląska, książka przynosi ciekawy materiał źródłowy do jej dziejów, historii badań tego regionu. |
